Zielona infrastruktura w zrównoważonym zarządzaniu miastem: analiza funkcji i barier wdrażania
DOI:
https://doi.org/10.56652/ejmss2025.1-2.9Słowa kluczowe:
zielona infrastruktura, usługi ekosystemowe, zrównoważone zarządzanie miastem, rozwiązania oparte na przyrodzie, odporność miastAbstrakt
Współczesne miasta mierzą się z nasilającymi się problemami środowiskowymi i społecznymi wynikającymi z urbanizacji oraz zmian klimatu. W odpowiedzi na te wyzwania coraz większe znaczenie przypisuje się zielonej infrastrukturze i związanym z nią usługom ekosystemowym, wspierającym bardziej zrównoważone zarządzanie miastem. Celem artykułu jest analiza znaczenia usług ekosystemowych zielonej infrastruktury w funkcjonowaniu współczesnych miast oraz identyfikacja głównych barier ograniczających wdrażanie rozwiązań opartych na przyrodzie. W artykule podjęto próbę odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób zielona infrastruktura wpływa na system miejski oraz jakie czynniki utrudniają wykorzystanie jej potencjału w praktyce planistycznej i zarządczej. Dotychczasowe badania wskazują, że zieleń miejska pełni istotne funkcje środowiskowe, społeczne i ekonomiczne, przyczyniając się między innymi do poprawy jakości powietrza, ograniczania efektu miejskiej wyspy ciepła oraz wspierania zdrowia publicznego i odporności miast na zmiany klimatu. Artykuł ma charakter przeglądowy i opiera się na analizie współczesnej literatury naukowej dotyczącej zielonej infrastruktury i usług ekosystemowych. Przeprowadzona analiza wskazuje, że zielona infrastruktura stanowi istotny element wspierający długoterminowe i zrównoważone zarządzanie miastem, jednak jej skuteczne wdrażanie ograniczane jest przez bariery finansowe, instytucjonalne, planistyczne oraz społeczne. Wyniki analizy podkreślają potrzebę lepszej integracji usług ekosystemowych z procesami planowania przestrzennego i polityką miejską.
Bibliografia
An, S., Jang, H., Kim, H., Song, Y., & Ahn, K. (2023). Assessment of street-level greenness and its association with housing prices in a metropolitan area. Scientific Reports, 13(1), 22577. https://doi.org/10.1038/s41598-023-49845-0
Annerstedt Van Den Bosch, M., Mudu, P., Uscila, V., Barrdahl, M., Kulinkina, A., Staatsen, B., Swart, W., Kruize, H., Zurlyte, I., & Egorov, A. I. (2016). Development of an urban green space indicator and the public health rationale. Scandinavian Journal of Public Health, 44(2), 159–167. https://doi.org/10.1177/1403494815615444
Arnberger, A., Eder, R., Allex, B., Wallner, P., Weitensfelder, L., & Hutter, H.-P. (2024). Urban green space preferences for various health-related psychological benefits of adolescent pupils, university students and adults. Urban Forestry & Urban Greening, 98, 128396. https://doi.org/10.1016/j.ufug.2024.128396
Boyacıgil, O., & Altunkasa, M. F. (2007). Economic Valuation of Urban Open Green Spaces in İskenderun (Turkey): Hedonic Pricing, Contingent Valuation and Social Cost-Benefit Analysis. Second Annual YÖK-SUNY Collaboration Symposium: Scientific Collaboration for Sustainable Development., Çukurova University, Adana-Turkey.
Busca, F., Revelli, R., Gómez Villarino, M., López-Santiago, J., & Gómez-Villarino, M. T. (2025). The interconnection between urban green areas and cultural ecosystem services: A case study in Boadilla del Monte (Spain). Sustainable Futures, 10, 101265. https://doi.org/10.1016/j.sftr.2025.101265
Chen, Y., Ying, J., Zhang, Y., Feng, Y., Chen, X., & Zhou, X. (2025). A systematic review of urban green spaces affecting subjective well-being: An explanation of their complex mechanisms. Ecological Indicators, 178, 113786. https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2025.113786
Deely, J., Hynes, S., Barquín, J., Burgess, D., Finney, G., Silió, A., Álvarez-Martínez, J. M., Bailly, D., & Ballé-Béganton, J. (2020). Barrier identification framework for the implementation of blue and green infrastructures. Land Use Policy, 99, 105108. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2020.105108
Denegri, G. A., & Acciaresi, G. (2025). Infraestructura verde urbana: Valoración del impacto de los bosques urbanos en los partidos de La Costa, Pinamar y Villa Gesell (provincia de Buenos Aires, Argentina). Revista de la Facultad de Agronomía, 124(1), e149. https://doi.org/10.24215/16699513e149
Egea-Cariñanos, P., Calaza-Martínez, P., López Roche, D., & Cariñanos, P. (2024). Uses, attitudes and perceptions of urban green spaces according to the sociodemographic profile: An exploratory analysis in Spain. Cities, 150, 104996. https://doi.org/10.1016/j.cities.2024.104996
Janeka, P., Foellmer, J., Martinez, J. A., Schrammeijer, E. A., Hertig, E., Van Rompay, T. J. L., Cerrone, D., Sawungrana, A. R., & Anthonj, C. (2025). How green and blue spaces promote health among vulnerable urban populations facing climate hazards. A scoping review. Wellbeing, Space and Society, 9, 100304. https://doi.org/10.1016/j.wss.2025.100304
Kabisch, N., Frantzeskaki, N., Pauleit, S., Naumann, S., Davis, M., Artmann, M., Haase, D., Knapp, S., Korn, H., Stadler, J., Zaunberger, K., & Bonn, A. (2016). Nature-based solutions to climate change mitigation and adaptation in urban areas: Perspectives on indicators, knowledge gaps, barriers, and opportunities for action. Ecology and Society, 21(2), art39. https://doi.org/10.5751/ES-08373-210239
Lampinen, J., Tuomi, M., Fischer, L. K., Neuenkamp, L., Alday, J. G., Bucharova, A., Cancellieri, L., Casado-Arzuaga, I., Čeplová, N., Cerveró, L., Deák, B., Eriksson, O., Fellowes, M. D. E., De Manuel, B. F., Filibeck, G., González-Guzmán, A., Hinojosa, M. B., Kowarik, I., Lumbierres, B., … Klaus, V. H. (2021). Acceptance of near-natural greenspace management relates to ecological and socio-cultural assigned values among European urbanites. Basic and Applied Ecology, 50, 119–131. https://doi.org/10.1016/j.baae.2020.10.006
Lin, B. B., Ossola, A., Alberti, M., Andersson, E., Bai, X., Dobbs, C., Elmqvist, T., Evans, K. L., Frantzeskaki, N., Fuller, R. A., Gaston, K. J., Haase, D., Jim, C. Y., Konijnendijk, C., Nagendra, H., Niemelä, J., McPhearson, T., Moomaw, W. R., Parnell, S., … Tan, P. Y. (2021). Integrating solutions to adapt cities for climate change. The Lancet Planetary Health, 5(7), e479–e486. https://doi.org/10.1016/S2542-5196(21)00135-2
Liu, D., Lu, Y., & Biljecki, F. (2025). A methodological review of the assessment of urban greenery exposure. Urban Forestry & Urban Greening, 114, 129169. https://doi.org/10.1016/j.ufug.2025.129169
Liu, Y., Gu, X., Wang, Z., & Anderson, A. (2024). Urban greenery distribution and its link to social vulnerability. Urban Forestry & Urban Greening, 101(12854). https://doi.org/10.1016/j.ufug.2024.128542
Locatelli, L., Guerrero, M., Russo, B., Martínez-Gomariz, E., Sunyer, D., & Martínez, M. (2020). Socio-Economic Assessment of Green Infrastructure for Climate Change Adaptation in the Context of Urban Drainage Planning. Sustainability, 12(9), 3792. https://doi.org/10.3390/su12093792
Ma, Y., Brindley, P. G., & Lange, E. (2024). Comparison of urban green space usage and preferences: A case study approach of China and the UK. Landscape and Urban Planning, 249, 105112. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2024.105112
Mierzejewska, L., Sikorska-Podyma, K., Szejnfeld, M., Wdowicka, M., Modrzewski, B., & Lechowska, E. (2023). The Role of Greenery in Stress Reduction among City Residents during the COVID-19 Pandemic. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(10), 5832. https://doi.org/10.3390/ijerph20105832
Okour, Y., & Shaweesh, H. (2024). Identifying the barriers to green infrastructure implementation in semi-arid urban areas using the DPSIR framework: A case study of Amman, Jordan. City and Environment Interactions, 24, 100165. https://doi.org/10.1016/j.cacint.2024.100165
Poradnik TEEB dla miast: Usługi ekosystemów w gospodarce miejskiej. (2011). Fundacja Sendzimira.
Schenk, A., Hunziker, M., & Kienast, F. (2007). Factors influencing the acceptance of nature conservation measures—A qualitative study in Switzerland. Journal of Environmental Management, 83(1), 66–79. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2006.01.010
Sun, C., Rao, Q., Xiong, Z., Liu, M., Liu, Y., Fan, C., Li, J., Keat Tan, S., Wang, M., & Zhang, D. (2024). Optimized resilience coupled with cost-effectiveness for grey and green infrastructure: A case study in a historical and cultural area, Guangzhou, China. Ecological Indicators, 167, 112684. https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2024.112684
Vich, G., Marquet, O., & Miralles-Guash, C. (2019). Green streetscape and walking: Exploring active mobility patterns in dense and compact cities. Journal of Transport & Health, (12), 50–59. https://doi.org/10.1016/j.jth.2018.11.003
Vogelsang, L. G., Weikard, H.-P., Van Loon-Steensma, J. M., & Bednar-Friedl, B. (2023). Assessing the cost-effectiveness of Nature-based Solutions under climate change uncertainty and learning. Water Resources and Economics, 43, 100224. https://doi.org/10.1016/j.wre.2023.100224
Vujičić, D., Vasiljević, N., Radić, B., Tutundžić, A., Galečić, N., Skočajić, D., & Ocokoljić, M. (2024). Conceptualisation of the Regulatory Framework of Green Infrastructure for Urban Development: Identifying Barriers and Drivers. Land, 13(5), 692. https://doi.org/10.3390/land13050692
Zhan, W., Li, L., Chakraborty, T. C., Hu, L., Wang, D., Liao, W., Wang, S., Du, H., Huang, F., Wang, C., Liu, Z., & Li, M. (2025). Recent Widespread Deceleration of Global Surface Urban Heat Islands Unveiled by Satellites. Geophysical Research Letters, 52(12), e2024GL112711. https://doi.org/10.1029/2024GL112711
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
